Čičmany / Cziczmany – malowana wieś na Słowacji

cicmanyČičmany (czyt. Cziczmany) to słynna malowana wieś, położona w Dolinie Rajeckiej na Słowacji. Turystów, którzy zazwyczaj zatrzymują się tu będąc przejazdem w okolicy pobliskiej Żyliny lub Trenczyna, przyciąga ponad sto niezwykłych malowanych domów. Zwiedzanie wioski jest bezpłatne, a ogromna liczba malowanych domów wywołuje wspaniały efekt. Z artykułu dowiesz się o historii malowanych domów w Cziczmanach, jak zwiedzać wioskę, gdzie zaparkować samochód oraz jak wyglądają cziczmańskie kurze dupki 😉

jeden z malowanych domów w cziczmanach

Historia malowanych domów w Čičmanach

Malowanie wapnem drewnianych bejcowanych wiejskich domów, jest praktyką znaną na terenach całej europy środkowo-wschodniej. Bielenie budynków miało za zadanie chronić je zarówno przed słońcem, jak i wilgocią. Oprócz funkcji praktycznej i estetycznej, malowidła pełniły prawdopodobnie również funkcję ochronną i miały przynosić szczęście.

cicmanywzory ludowe

Na początku XIX wieku domostwa i zabudowania gospodarcze w Čičmanach nie wyglądały jednak tak jak teraz – zdobiono zazwyczaj jedynie narożniki domów, z czasem geometryczne motywy zaczęły jednak pojawiać się także obok okien i drzwi.

Swój obecny wygląd Cziczmany zawdzięczają ogromnemu pożarowi w 1921 roku oraz słowackiemu architektowi Dušanowi Jurkovičowi. Pożar w 1921 roku był największym z trzech pożarów (pozostałe miały miejsce w 1907 i 1945 roku), które dotknęły Čičmany w pierwszej połowie XX wieku. W pożarze zostało zniszczonych 49 domów w dolnej części wsi, a nad ich tradycyjną odbudową czuwał właśnie Jurkovicz.

dupki kurczaka i dzikie fale

Dupki kurczaka (na górze) i dzikie fale (na dole).

Odbudowa dolnej części wsi zakończyła się w 1928 roku i wtedy również ogłoszono konkurs na najpiękniej pomalowany dom. Ludowe ornamenty zaczęły pokrywać całe domostwa. Čičmany stały się jednym z symboli kultury ludowej na Słowacji, w 1977 roku wioskę ogłoszono pomnikiem ludowej architektury, a 36 domów otrzymało status narodowych pamiątek kultury.

Na początku ornamenty na domach ograniczały się do prostych geometrycznych elementów, takich jak linie, fale czy krzyżyki, z czasem zaczęto wykorzystywać wzory zaczerpnięte z cziczmańskich haftów. Obecnie najczęściej występującym motywem są baranie rogi, koguty, gwiazdy, pióra, łączone serduszka, serduszka i dzikie fale. Jeżeli będziemy dobrze szukać, możemy też znaleźć motyw o, jakże ciekawej nazwie dupki kurczaka (sł. kuracie ritky).

ornamenty na domach

kogut

Ornamenty przedstawiające pióra i koguta.

baranie rogi

Jeden z kilku rodzajów ornamentów przedstawiających baranie rogi.

Dziś wioska liczy około 130 malowanych domów i zabudowań gospodarczych, które umiejscowione są w jej dolnej części. Warto zaznaczyć, że wioska nie jest skansenem, a domy nadal wykorzystywane są przez mieszkańców, którzy co jakiś czas odnawiają znajdujące się na nich malowidła.

Čičmany – dojazd, zwiedzanie i parking

Parking w dolnej części wioski
Parking w centrum wioski
Radenov Dom (numer 42) - muzeum ludowe
Malowane domy znajdują się pomiędzy dwoma parkingami w tej części wioski

adres: Čičmany, Słowacja
współrzędne GPS: 48.959350, 18.516714 (parking na dole wsi)
współrzędne GPS: 48.956354, 18.516861 (parking w centrum wsi)
cena parkingu: bezpłatny
godziny otwarcia: zwiedzanie możliwe całą dobę
wstęp: zwiedzanie wioski bezpłatne, muzeum ludowe 3 euro
czas zwiedzania: ok. 1 godziny

Čičmany oddalone są od Żyliny o 40 kilometrów. Dojazd odbywa się dobrej jakości asfaltową drogą. Samochód najlepiej zostawić na jednym z dwóch bezpłatnych parkingów, znajdujących się na początku (w dolnej części) lub w środku wioski. Osobiście polecam wybrać parking na samym dole, ponieważ idąc w górę będziecie stopniować sobie doznania, a Waszym oczom ukazywać będą się coraz bardziej atrakcyjne domy, będzie ich też coraz więcej. Malowane domy znajdują się tylko w dolnej części wioski, ale nie ma tam praktycznie innych obiektów, dzięki czemu efekt jest naprawdę niesamowity.

Najważniejszym obiektem znajdujące się w Cziczmanach jest Radenov Dom (numer 42), w którym mieści się niewielkie muzeum dotyczące sztuki ludowej, strojów oraz zwyczajów wsi Cziczmany. Muzeum otwarte jest od wtorku do niedzieli, w godzinach 9:00-15:00, a bilet wstępu to koszt 3 euro (bilet ulgowy dla dzieci do 15 roku życia oraz seniorów po 60 roku życia 1,5 euro).

Innym budynkiem, do którego warto zajrzeć jest ponad 100-letni dom Ondreja Gregora (numer 138), w którym obecnie mieści się sklep z pamiątkami, w którym można kupić między innymi lokalne hafty z motywami, które pojawiają się na domach.

dom Ondreja Gregora dom Ondreja Gregora

Zwiedzając wioskę nie ograniczajcie się tylko do głównej drogi, warto zagłębić się w odchodzące od niej pobliskie uliczki, w których znajdziemy prawdziwe perełki. Aby obejść całą dolną część wioski należy przejść jedynie 1 – 1,5 kilometra. W wiosce mieści się też niewielki malowany trzygwiazdkowy pensjonat w stylu ludowym. Nocleg w nim kosztuje około 180 zł za dwie osoby, jego rezerwacja możliwa jest tutaj.

Podsumowanie

Čičmany odwiedziliśmy przejeżdżając w okolicy. Nie mieliśmy wobec wioski wielkich oczekiwań, obawiając się, że to co widzimy na zdjęciach to jedynie wycinek, a w rzeczywistości cały odbiór będą psuć znajdujące się obok zwykłe budynki. Na szczęście cała dolna część wioski (ta w której znajdują się malowane domy) to właśnie tradycyjne malowane budynki, które w grupie dają na prawdę niezwykły efekt.

Komentarze

Komentarzy