Lucerna przez wiele osób uznawana jest za jedno z najpiękniejszych szwajcarskich miast. Zabytkowa część miasta z wpisanym na listę UNESCO Mostem Kaplicznym będącym perłą w jej architektonicznej koronie, interesujące muzea z Muzeum Transportu Szwajcarskiego na czele oraz przede wszystkim niezwykłe położenie u wybrzeża Jeziora Czterech Kantonów oraz u podnóża pięknej i majestatycznej góry – Pilatusa, którego postrzępiony masyw od lat pobudza wyobraźnię miejscowych oraz przyjezdnych.
Pilatus, to chętnie odwiedzana przez turystów góra, z której przy dobrej pogodzie rozciąga się niesamowita panorama na liczne szwajcarskie trzy- i czterotysięczniki. W poniższym artykule dowiecie się nieco o historii samej góry, o tym co czyni ją wyjątkową wśród setek alpejskich masywów oraz przede wszystkim znajdziecie praktyczne informacje dotyczące wejścia lub wjazdu na samą górę, informacje o tym gdzie można zostawić samochód i czy wejście na najwyższy jej wierzchołek jest trudne.
Pilatus jest jedną z atrakcji Grand Tour, samochodowej trasy po Szwajcarii, o której więcej informacji znajdziecie w tym artykule. Osoby, które chcą wybrać się w taką trasę zachęcamy również do zerknięcia do bezpłatnego 100-stronicowego ebooka o zwiedzaniu Szwajcarii napisanego przez Adrianę Czupryn i Mirko Kaupata z Mojej Szwajcarii.
Dlaczego Pilatus jest wjątkowy?
Pilatus to masyw górski będący częścią niewielkiego pasma Alp Emmentalskich należących do Alp Zachodnich. Alpy Emmentalskie graniczą od południowego zachodu z Alpami Berneńskimi, a od południowego wschodu z Alpami Urneńskimi. Najwyższy wierzchołek Pilatusa – Tomlishorn ma 2132 m n.p.m. i w samej Szwajcarii jest 364 wyższych szczytów. Nie odznacza się on też swoją wybitnością wynoszącą 585 metrów, która klasyfikuje go na 122 miejscu w Szwajcarii. Skoro nie wysokość oraz nie wybitność, to co jest tak niezwykłego w Pilatusie, że poświęcamy mu ten artykuł, a sama góra uznawana jest za jedno z najpiękniejszych miejsc w Szwajcarii? Przede wszystkim świetne położenie. Pilatus położony jest na styku Alp oraz Wyżyny Szwajcarskiej. Jest szczytem położonym w północnej części swojego pasma, przez co rozciąga się z niego niesamowity widok na inne, dużo wyższe góry. Gdyby masyw znajdował się kilkadziesiąt kilometrów na południe ginąłby wśród wyższych kolegów, jego położenie sprawia jednak, że jest on prawdziwym panem swojej okolicy.
Pilatus leży na granicy kantonów Obwalden i Nidwalden, ale od najwyższego jego punktu do granicy z kantonem Lucerny jest niespełna 1,5 kilometra. Swoją wybitnością góruje nad regionem. Najwyższy szczyt Lucerny – Brienzer Rothorn ma co prawda 2350 m n.p.m i imponującą wybitność 1342 metrów, położony jest jednak około 30 kilometrów na południowy zachód, przez co jest tylko jedną z wielu gęsto usianych tam gór. Podobnie sytuacja wygląda w przypadku najwyższej góry kantonu Obwalden – Titlisa (3238 m n.p.m) o wybitności 978 metrów, który położony jest około 30 kilometrów na południowy wschód. Nie musimy chyba już pisać, że sytuacja wygląda podobnie jeśli chodzi o najwyższy wierzchołek trzeciego z kantonów – Nidwalden, którego najwyższa góra Rotsandnollen (2700 m n.p.m) położona jest 22 km na południe od Pilatusa.
Pilatus – wirtualna podróż
Mógłbym próbować przekonać Was do tego, że Pilatus jest piękny i jedyny w swoim rodzaju słowem pisanym, zdjęciami oraz filmem i w zasadzie będę próbował to zrobić, ale wcześniej zapraszam Was na wirtualną podróż po tej niesamowitej górze.
Poniżej znajduje się interaktywna podróż 3D stworzoną przez , która pozwoli Wam zobaczyć najważniejsze punkty masywu, takie jak trzy wierzchołki z różnych perspektyw czy nawet stacje kolejek od początkowych, przez pośrednie aż do tej końcowej.
Kamerę możecie przesuwać myszką przybliżając i oddalając interesujące Was punkty oraz zmieniając miejsce, w którym kamera się znajduje klikając w czerwone kropki na zdjęciu lub czerwone pinezki na mapie po prawej stronie.
źródło: https://www.pilatus.ch/
Pilatus – grób Piłata oraz góra smoków
Najstarsza pisana wzmianka o masywie pochodzi z XI wieku. W średniowieczu Pilatus nazywano Fräkmünt. Nazwa ta w dosłownym tłumaczeniu znaczy „pocięta góra” i związana jest z charakterystycznym wyglądem masywu. Do dziś dwa z jego zboczy noszą nazwy Fräkmüntegg oraz Fräkmünt.
W okolicach XV wieku górę zaczęto nazywać Mons Pileatus lub Pylatus, co według jednej z legend spowodowane jest tym, że na górze tej w zamulonym stawie pochowany został Poncjusz Piłat. Dokładnie ten sam, który skazał Jezusa na śmierć. Obecność grobu Piłata na górze miała powodować częste burze występujące w okolicach jej szczytów oraz fakt, że miejsce to uważano za przeklęte do tego stopnia, że próba wejścia na górę była przez Radę Miejską Lucerny karana grzywną.
W 1555 roku dokonano pierwszego oficjalnego i zgodnego z przepisami wejścia na górę, którą to podczas wejścia poświęcono. Od tego czasu góra z czasem zaczęła przyciągać coraz więcej osób, a w niepamięć odeszło to, że jest przeklęta, mimo iż burze i częste zmiany pogody nadal są dla niej bardzo charakterystyczne.
Według innych legend, znanych już prawdopodobnie w średniowieczu, górę miały zamieszkiwać smoki, które lubiły tamtejsze jaskinie oraz gęste mgły często spowijające masyw. Według różnych podań i różnych wersji, smoki z góry widziano w różnych okolicznościach, ale ostatecznym dowodem na potwierdzenie tej tezy miał być zrzucony w pobliżu Lucerny głaz na pole jednego z rolników. Fakt ten prawdopodobnie miał miejsce w 1421 roku, a zrzucony przez smoka kamień do dziś znajduje się w Natur-museum w Lucernie i ma on prawdopodobnie pochodzenie kosmiczne.
Pilatus – parking, dojazd kolejką, wejście i informacje praktyczne
[SBMAP ID=”57″]
Jeśli wybierasz się do Szwajcarii samochodem to koniecznie zerknij do naszych artykułów Winiety w Szwajcarii oraz Samochodem do Szwajcarii – wszystko co powinieneś wiedzieć.
Pilatus – wjazd kolejką
Na Pilatus najłatwiej i najszybciej oczywiście wjechać. Można to zrobić z dwóch stron. Od strony północnej można wjechać kolejką linową z Kriens, a od strony południowej kolejką zębatą z Alpnachstad. Nie jest to rozwiązanie należące do najtańszych, ale zdecydowanie jest ono dużo szybsze i po pierwsze dostarcza niezapomnianych wrażeń (szczególnie wjazd kolejką zębatą, która pokonuje zbocze o nachyleniu 48%!), a po drugie pozwala podziwiać piękną panoramę rozciągającą się z Pilatusa osobom, które nie mają tyle czasu, aby wejść tam pieszo, nie posiadają odpowiedniej kondycji, mają ze sobą dużo bagaży czy też posiadają jakieś ograniczenia ruchowe.
My na Pilatus wjeżdżaliśmy kolejką zębatą od stron Alpnachstad oraz pokonywaliśmy kolejką linową, fragment z Pilatus Kulm do Fräkmüntegg i z powrotem. Jeśli mielibyśmy wybierać pomiędzy kolejką linową, a zębatą to wybralibyśmy raczej tą zębatą. Co prawda widoki nie są tak oszałamiające jak przy kolejce linowej, jednak możliwość przejechania się najbardziej stromą zębatą kolejką na świecie z nimi wygrywa. Zwłaszcza, że piękne widoki podziwiać można ze szczytu.
Ceny biletów kolejek na Pilatusie
Ceny biletów na kolejki na Pilatus mogą robić wrażenie, szczególnie na osobach, które Szwajcarię odwiedzają pierwszy raz. Niestety, tak jak w całym kraju, tak i tutaj nie należą one do najniższych, a zjazd i wjazd dorosłej osoby na Pilatusa to koszt około 300 zł.
| Trasa | Bilet normalny | Bilet ulgowy (dzieci od 6 do ukończenia 16 roku życia) | Bilet bezpłatny (dla dzieci do ukończenia 6 roku życia) |
|---|---|---|---|
| Kriens/Alpnachstad–Pilatus Kulm–Kriens/Alpnachstad | 72 CHF (ok. 288 zł) | 36 CHF (ok. 144 zł) | bezpłatnie z opiekunem |
| Kriens–Krienseregg–Kriens | 20 CHF (ok. 80 zł) | 10 CHF (ok. 40 zł) | bezpłatnie z opiekunem |
| Kriens–Fräkmüntegg–Kriens | 40 CHF (ok. 160 zł) | 20 CHF (ok. 80 zł) | bezpłatnie z opiekunem |
| Krienseregg–Fräkmüntegg–Krienseregg | 20 CHF (ok. 80 zł) | 10 CHF (ok. 40 zł) | bezpłatnie z opiekunem |
| Fräkmüntegg–Pilatus Kulm–Fräkmüntegg | 32 CHF (ok. 128 zł) | 16 CHF (ok. 64 zł) | bezpłatnie z opiekunem |
| Alpnachstad–Ämsigen | 25 CHF (ok. 100 zł) | 12,5 CHF (ok. 50 zł) | bezpłatnie z opiekunem |
| Alpnachstad–Pilatus Kulm–Fräkmüntegg | 52 CHF (ok. 208 zł) | 26 CHF (ok. 104 zł) | bezpłatnie z opiekunem |
| Kriens–Krienseregg | 10 CHF (ok. 40 zł) | 5 CHF (ok. 20 zł) | bezpłatnie z opiekunem |
| Kriens–Fräkmüntegg | 20 CHF (ok. 80 zł) | 10 CHF (ok. 40 zł) | bezpłatnie z opiekunem |
Jeśli wasz budżet jest ograniczony, ale macie więcej czasu, można na Pilatusa wejść pieszo lub część trasy przejść pieszo, a część przejechać kolejką. W takim przypadku szczególnie polecam dojechać do pośrednich stacji kolejek i ostatnią, najbardziej widokową część trasy, zarówno z jednej jak i z drugiej strony pokonać na nogach.
Wjazd na Pilatus kolejką linową z Kriens
Wjazd na Pilatus kolejką linową zajmuje ok. 30 minut. Jest nieco szybszy i bardziej widokowy niż wjazd koleją zębatą. Kolejka linowa jest sporo młodsza od zębatej, bo gondole możemy zobaczyć tu dopiero od roku 1954.
Do stacji kolejki linowej w Kriens można dotrzeć samochodem (adres Schlossweg 1, Kriens, dokładne współrzędne GPS 47.030039, 8.277630) . Tuż obok stacji znajdują się dwa płatne parkingi (5 CHF, ok. 20 zł/dzień). Można tu też łatwo dotrzeć za pomocą komunikacji miejskiej przy pomocy autobusu linii numer 1, którego ostatni przystanek (Kriens, Zentrum Pilatus) znajduje się ok. 200 metrów od stacji kolejki. Linia numer 1 przejeżdża przez centrum Lucerny i kursuje co około 10 minut od wczesnych godzin porannych, aż do późnego wieczora. Dojazd komunikacją miejską można sprawdzić najłatwiej za pomocą Map Google.
Kolejka w górę kursuje 3 razy na godzinę codziennie od 8:30 do 17:00 w lecie oraz od 9:00 do 16:00 w zimie. W okresie od 25 października do 5 listopada 2021 kolejka nie będzie funkcjonować ze względu na przegląd. W dół kolejka jeździ od godziny 9:00 do 17:30 latem, oraz o godzinę krócej zimą. Dokładny rozkład jazdy kolejki linowej z Kierns na Pilatus Kulm można znaleźć na oficjalnej stronie kolejki.
Na zdjęciu w prawym górnym rogu widoczny jest też najważniejszy obiekt Lucerny, wpisany na listę UNESCO Most Kapliczny.
Kolejka linowa ma dwa pośrednie przystanki w Krienseregg oraz Fräkmüntegg. Jeśli chcielibyście część trasy pokonać pieszo, to najlepiej kupić bilet do Fräkmüntegg skąd droga na szczyt powinna zająć niecałe 3 godziny (więcej informacji trochę niżej). Na Fräkmüntegg jest również park linowy oraz możliwość noclegu w namiotach rozwieszonych pomiędzy drzewami.
Wjazd na Pilatus kolejką zębatą z Alpnachstad
Na Pilatus można wjechać również od strony południowej z Alpnachstad, gdzie znajduje się stacja początkowa kolejki zębatej. Do miejsca tego można dotrzeć samochodem (adres Brünigstrasse 2, Alpnachstad, współrzędne parkingu 46.955819, 8.278414). Z Lucerny możliwy jest też dojazd komunikacją zbiorową pociągiem S5 kursującym co ok. 30 minut lub kursującym dwa razy dziennie statkiem.
Kolejki zębata na Pilatus to kolejka wyjątkowa nie tylko ze względu na swój wiek (otwarto ją w 1889 roku), ale przede wszystkim ze względu na najwyższe nachylenie na świecie, które fragmentami sięga aż 48% (sic.!).
Wjazd kolejką zębatą na Pilatus Kulm zajmuje ok. 40 minut i jest mniej widokowy niż wjazd kolejką linową. Podczas podróży miniemy alpejskie łąki, przejedziemy przez imponujące skalne tunele, popatrzymy na śmiałków, którzy wybrali trudniejszą drogę na górę (jedna z tras pieszych oraz trasa kolejki krzyżują się w niemal najbardziej stromych punktach obu z nich) oraz będziemy mogli podziwiać imponujące formacje skalne. Kolejka zębata swój pośredni przystanek ma w Ämsigen i jeśli chcielibyście część trasy przejść pieszo, to możecie wysiąść właśnie tam (uwaga, wejście będzie strome, więcej informacji niżej, we fragmencie o wejściu na Pilatus pieszo).
Kolejka zębata kursuje jedynie do listopada, podobnie jak kolejka linowa ok. 3 razy na godzinę. Pierwszy wjazd rozpoczyna się o 8:10, a ostatni o 17:10. Pierwszy zjazd z Pilatusa ma miejsce o 8:45, a ostatni o 17:45. Dokładny rozkład jazdy kolejki zębatej można znaleźć na jej oficjalnej stronie.
Pilatus – wejście piesze
Kilkaset lat temu wejście piesze na Pilatusa nie było możliwe i nie było to związane z jej wysokością czy trudnością, a z tym, że góra uznawana była za przeklętą. Pierwszego oficjalnego wejścia dokonał w 1555 roku szwajcarski lekarz i przyrodnik Konrad Gesner, który musiał otrzymać specjalne pozwolenie od lokalnych władz. Urodzony w Zurychu Gesner był renesansową postacią z krwi i kości i wybitnym przedstawicielem humanizmu. Oprócz leczenia ludzi, opisywania przyrody oraz wchodzenia na uznawane za przeklęte góry, zajmował się również analizą biblii, leksykologią, lingwistyką czy filologią, uchodził za znawcę starożytnych, średniowiecznych i renesansowych dzieł, które wydawał ze swoimi komentarzami oraz jako człowiek, który zostawił po sobie szeroki dorobek naukowy z różnych dziedzin.
Dziś na Pilatusa można wejść kilkoma różnymi szlakami, a góra nie jest uznawana już za przeklętą przez co nie są wymagane pozwolenia od władz świeckich czy kościelnych.
Trasa piesza z Alpnachstad na Pilatus
Z Alpnachstad na Pilatus wiodą generalnie dwie trasy. Pierwsza z nich, sporo krótsza pod kątem dystansu, jest bardziej wymagająca ze względu na bardzo strome podejście. Druga, dłuższa jest mniej wymagająca, bo podejście rozkłada się na prawie dwukrotnie dłuższy dystans. Obie trasy rozpoczynają się przy dolnej stacji kolejki zębatej i są dobrze oznaczone. Samochód można zostawić na parkingu właśnie przy stacji kolejki (współrzędne 46.955340, 8.278273).
Trasa Alpnachstad – Amsigen – Pilatus Kulm
Jedna z najpopularniejszych tras pieszych prowadzi od dolnej stacji kolejki zębatej w Alpnachstad przez Amsigen, aż do górnej stacji kolejki Pilatus Kulm, z której można udać się jeszcze na jeden z wierzchołków góry. Trasa jest dobrze oznaczona żółtymi znakami i przejście nią powinno zająć ok. 4,5 godziny. Długość trasy to około 7,5 km, a suma przewyższeń wynosi ok. 1630 metrów.
Trasa nie jest wymagająca technicznie, ale momentami jest bardzo stroma, szczególnie po około 40 minutach marszu, po wyjściu z lasu we fragmencie, gdzie idzie się wzdłuż torów kolejki. Nachylenie w tamtym miejscu wynosi aż 48%! Dojście do pośredniej stacji kolejki zębatej Amsigen powinno zająć około 2,5 godziny.
W Amsigen można uzupełnić wodę i wyruszyć w dalszą część drogi, podczas której ukażą się nam już piękne widoki na samego Pilatusa. Trasa wiedzie wzdłuż wschodniego zbocza Matthorn. W tej części będzie dużo otwartej przestrzeni, na pewno zobaczymy też krowy oraz jest też duża szansa na wypatrzenie koziorożca!
GPX trasy można pobrać bezpłatnie ze strony Bergwelten, a trasa z wyjątkiem leśnego fragmentu widoczna jest też jako trasa piesza na mapach Google, przez co przed wyjściem można ją sobie przeanalizować na mapie satelitarnej. Opis przejścia tej trasy w języku angielskim wraz z większą ilością zdjęć znajdziecie na blogu Unexpected Occurrence, którego autorka użyczyła nam dwóch wykorzystanych tu zdjęć.
trasa Alpnachstad – Lütoldsmatt – Pilatus Kulm
Drugą popularną trasą na Pilatus z Alpnachstad, jest ta, w której Matthorn obchodzi się od zachodniej strony (Alpnachstad – Lütoldsmatt – Pilatus Kulm). Trasa ta jest dłuższa, bo liczy, aż 12 km i przejście jej zajmuje ok. 5,5 godziny, ale jest dużo mniej stroma, przez co uznawana jest za zdecydowanie łatwiejszą. Trasa ma 1630 metrów w górę i tylko 20 metrów w dół. Mniej więcej w połowie drogi znajduje się Lütoldsmatt, do którego trasę pieszą możemy przejechać sobie w 3D za pomocą Google Maps.
GPX trasy można pobrać ze strony Bergwelten. Trasa widoczna jest też jako trasa piesza w Mapach Google.
Trasa piesza z Lucerny/Kriens na Pilatus
Drugą najczęściej wybieraną pieszą trasą na Pilatus jest ta od strony północnej. Z miejscowości Kriens, będącej częścią aglomeracji Lucerny, z której na Pilatus Kulm można dotrzeć również za pomocą kolejki linowej.
Tutaj do wyboru mamy więcej różnych alternatywnych tras, z których większość przechodzi przez Fräkmüntegg, gdzie znajduje się pośrednia stacja kolejki linowej. Wejście na Fräkmüntegg od dolnej stacji kolejki linowej powinno zająć ok. 3 godziny, a na liczącej ok. 5 km trasie czeka nas ok. 800 metrów przewyższeń. GPX z trasą można pobrać ze strony Bergwalten.
Trasa piesza z Fräkmüntegg przez Alp Gschwänd, aż na Pilatus Kulm liczy około 5,2 km, na których pokonuje się 894 metry przewyższeń oraz schodzi się prawie 200 metrów w dół (fragment od Frankmuntegg do Alp Gschwand). Ten fragment trasy powinien zająć ok. 3 godziny. GPX trasy można pobrać między innymi ze strony Bergwelten. Istnieją też dwie o godzinę krótsze trasy przez Heitertannliweg oraz Gsäss, ale uwaga, bo obie określane są jako bardzo trudne.
Pilatus – trasy piesze i punkty widokowe
Gdy już dotrzemy na Pilatus, a właściwie na Pilatus Kulm (2073 m n.p.m), gdzie znajduje się górna stacja obu kolejek, dwa zjawiskowe hotele oraz utrzymana w epokowym stylu restauracja, możemy wybrać się na jedną z kilku bardzo widokowych, a zarazem dość łatwych i krótkich tras pieszych. Na trasach w sezonie może być sporo ludzi, ale tylko w godzinach, gdy kursują kolejki. Po godzinie 17:00 oraz wcześnie rano na Pilatus Kulm oraz na poszczególnych wierzchołkach turystów jest bardzo niewielu, przez co przez część czasu możemy mieć te miejsca tylko dla siebie.